Zakład psychiatryczny w Owińskach

Historia Zakładu Psychiatrycznego w Owińskach rozpoczęła się 7 lipca 1834 roku, wraz z przekazaniem przez władze pruskie sejmowi prowincjonalnemu Wielkiego Księstwa Poznańskiego budynków i ogrodów zlikwidowanego klasztoru cysterek. Z funduszy prowincjonalnych przeprowadzono remont i przysposobiono budynki do pełnienia funkcji instytutu leczącego obłąkanych. Prace zakończono na początku 1838 roku. Teren Zakładu otoczony był murem. Wewnętrznezabudowania, dziedzińce i tereny zielone podzielono na części dla kobiet i mężczyzn oraz dodatkowo ze względu na stan zdrowia i stan społeczny pacjentów. W tym czasie w zakładzie przebywało około 200 pacjentów. Wobec stale rosnącej liczby chorych, w październiku 1868 roku sejm prowincjonalny podjął uchwałę o wybudowaniu nowego zakładu. Postawiono 6 budynków dla pacjentów oraz budynek ekonomiczny z pralnią i kuchnią, wieżę do wody, budynek dla machiny parowej i komina parowego, dom ogrodnika, łaźnię, kostnicę, dwie remizy; położono wodociągi i kanalizację oraz zaprowadzono ogrody. 9 września 1874 roku pacjentów ze starego Zakładu przeniesiono do nowych budynków i niezwłocznie przystąpiono do remontu pomieszczeń poklasztornych. Po zakończeniu wszystkich prac składający się z dwóch zakładów szpital, pomieścić mógł do 400 chorych. Po kolejnych remontach i przebudowach w zakładzie mogło przebywać jednocześnie do 700 chorych. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości, szpital psychiatryczny w Owińskach kontynuował swoją działalność. Pierwszym polskim dyrektorem placówki został dr S. Wietrzyński. W 1921 roku na czele szpitala stanął dr Stanisław Górny, który szefował mu przez następnych 14 lat. W roku 1919 w szpitalu przebywało około 400 chorych, w 1924 roku 559 i z roku na rok ich liczba rosła, aby pod koniec lat 30. zbliżyć się do tysiąca. Oprócz oddziałów dla dorosłych w Zakładzie znajdowała się także szkoła i przedszkole dla dzieci „upośledzonych umysłowo”. Opiekę nad pensjonariuszami sprawowało kilku lekarzy i około 100 pielęgniarek i pielęgniarzy. Kolejnym dyrektorem Zakładu został doktor Stanisław Węcewicz, który piastował swoją funkcję do wybuchu II wojny światowej. Po wybuchu II wojny światowej naziści przystąpili do realizacji programu unicestwiania ludzi chorych (T 4). Od połowy października do końca listopada 1939 roku Sonderkommando Lange I zamordowałookoło 1000 pacjentów Zakładu Psychiatrycznego w Owińskach w tym 78 niepełnosprawnych dzieci oraz część personelu medycznego szpitala. Eksterminacji dokonywali za pomocą gazu w bunkrze nr 17 Fortu VII w Poznaniu oraz w lesie w okolicach Rożnowa pod Obornikami. Tam ofiary mordowano przy pomocy spalin w specjalnie zaprojektowanych przez Gestapo samochodach. Po II wojnie światowej rozważano ponowne otwarcie szpitala. Jednak ostatecznie z pomysłu tego zrezygnowano. Obecnie obiekt znajduje się w rękach prywatnych.